Boshqarma huquqi, majburiyatlari va vazifalari

Ichki ishlar organlari to‘g‘risida

 

Qonunchilik palatasi tomonidan 2016 yil

12 avgustda qabul qilingan

 

1-bob. Umumiy qoidalar

 

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

 

   Ushbu Qonunning maqsadi O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar organlarining (bundan buyon matnda ichki ishlar organlari deb yuritiladi) faoliyatini tartibga solishdan iborat.

2-modda. Ichki ishlar organlarining asosiy vazifalari

 

   Ichki ishlar organlarining asosiy vazifalari fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini, jismoniy va yuridik shaxslarning mulkini, konstitutsiyaviy tuzumni himoya qilishdan, shaxs, jamiyat va davlatning xavfsizligini ta’minlashdan, shuningdek huquqbuzarliklarning oldini olish va profilaktikasidan iborat.

3-modda. Ichki ishlar organlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlari

 

  Ichki ishlar organlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

4-modda. Ichki ishlar organlari faoliyatining

asosiy yo‘nalishlari

 

  • Ichki ishlar organlari faoliyatni o‘z vakolatlari doirasida quyidagi asosiy yo‘nalishlar bo‘yicha amalga oshiradi:
  • fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;
  • jamoat tartibini saqlash va jamoat xavfsizligini ta’minlash;
  • tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshirish, jinoyat ishlari bo‘yicha surishtiruv hamda dastlabki tergovni o‘tkazish;
  • jinoyatchilik va terrorizmga qarshi kurashish, shu jumladan terrorchilik harakatlariga chek qo‘yishda hamda garovga olinganlarni ozod qilishda ishtirok etish yo‘li bilan kurashish, shuningdek odam savdosiga qarshi kurashish;
  • huquqbuzarliklar profilaktikasi, ularning sabablarini va sodir etilishiga imkon berayotgan shart-sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etish, huquqbuzarliklarni sodir etishga moyil shaxslarni aniqlash;
  • jinoiy jazoni va jinoiy-huquqiy ta’sir ko‘rsatishning boshqa choralarini ijro etish, shuningdek shaxslarni qidirish;
  • ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlarni yuritish, ma’muriy jazolarni qo‘llash to‘g‘risidagi qarorlarni ijro etish;
  • yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash;
  • pasport tizimi talablarining bajarilishini ta’minlash, O‘zbekiston Respublikasiga kirish va undan chiqish uchun zarur bo‘lgan hujjatlarni, doimiy va vaqtincha yashash uchun ruxsatnomalarni berishga hamda rasmiylashtirishga doir ishlarni, pasport tizimiga va O‘zbekiston Respublikasi hududida bo‘lish qoidalariga rioya etilishi ustidan nazorat qilishni amalga oshirish;
  • fuqaroviy va xizmat qurollarining hamda ular o‘q-dorilarining, sanoat uchun mo‘ljallangan portlovchi materiallarning, shuningdek pirotexnika buyumlarining, giyohvandlik vositalarining, psixotrop moddalarning va ular prekursorlarining muomalada bo‘lishi sohasida nazorat qilish;
  • yong‘in xavfsizligini ta’minlash;
  • ekspert-kriminalistika faoliyatini amalga oshirish;
  • davlat obyektlarini, o‘ta muhim, toifalangan obyektlarni va boshqa obyektlarni, jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini qo‘riqlash;
  • litsenziyalash va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berish, shuningdek litsenziya va ruxsat etishga oid talablarga hamda shartlarga rioya etilishini nazorat qilish;
  • harbiy-safarbarlik ishlarini va fuqarolar muhofazasi tadbirlarini amalga oshirish;
  • qonun ijodkorligi faoliyatida hamda jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishga doir ishlarda ishtirok etish.

5-modda. Ichki ishlar organlari faoliyatining

asosiy prinsiplari

 

   Ichki ishlar organlari faoliyatining asosiy prinsiplari qonuniylik, yagonalik, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga rioya etish hamda ushbu huquqlarni, erkinliklarni va qonuniy manfaatlarni hurmat qilish, ochiqlik va shaffoflikdan iborat.

6-modda. Qonuniylik prinsipi

 

   Ichki ishlar organlari xodimlari o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlari talablariga rioya etishi hamda ularni bajarishi shart.

   Qonunlarni aniq bajarishdan va ularga rioya qilishdan har qanday chekinish, qanday sabablarga ko‘ra yuz berganidan qat’i nazar, jinoyat protsessida qonuniylikni buzish hisoblanadi va belgilangan javobgarlikka sabab bo‘ladi.

   Ichki ishlar organlarining xodimlari xizmat majburiyatlarini bajarish chog‘idagi o‘zining qonunga xilof xatti-harakatlarini (harakatsizligini) oqlash uchun xizmat manfaatlarini, iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqlikni, yuqori turuvchi mansabdor shaxslarning qonunga xilof talablari, buyruqlari va farmoyishlarini yoki qonunga muvofiq bo‘lmagan boshqa biror-bir holatni ro‘kach qilishi mumkin emas. Ichki ishlar organlarining xodimlariga kimnidir g‘ayriqonuniy harakatlarni sodir etishga bevosita yoki bilvosita qiziqtirish, ko‘ndirish, undash taqiqlanadi.

7-modda. Yagonalik prinsipi

 

   Ichki ishlar organlari huquqni muhofaza qiluvchi organlardir va O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri rahbarlik qiladigan yagona tizimni tashkil etadi.

8-modda. Fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va

qonuniy manfaatlariga rioya etish hamda

ushbu huquqlar, erkinliklar va qonuniy

manfaatlarni hurmat qilish prinsipi

 

   Ichki ishlar organlari o‘z faoliyatini fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga rioya etish hamda ushbu huquqlar, erkinliklar va qonuniy manfaatlarni hurmat qilish asosida amalga oshiradi.

   Ichki ishlar organlarining fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini cheklovchi faoliyati, agar qonuniy maqsadga erishilgan bo‘lsa yoki ushbu maqsadga fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini cheklash orqali erishib bo‘lmasligi yoki erishilmasligi kerakligi aniqlansa, darhol to‘xtatiladi.

   Qiynoqlarga solish, zo‘ravonlik qilish, boshqa shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsitadigan tarzda muomalada bo‘lish ichki ishlar organi xodimiga taqiqlanadi. Ichki ishlar organining xodimi fuqaroga qasddan og‘riq, jismoniy yoki ma’naviy azob yetkaziladigan xatti-harakatlarga chek qo‘yishi shart.

   Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilgan bo‘lmasa, ichki ishlar organlari fuqaroning sha’ni, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obro‘siga putur yetkazadigan, uning shaxsiy hayotiga taalluqli bo‘lgan ma’lumotlarni oshkor qilishga haqli emas.

  Agar qonunda boshqacha qoida belgilangan bo‘lmasa, ichki ishlar organlari har bir fuqaroga o‘zlarida mavjud bo‘lgan, uning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga bevosita daxldor bo‘lgan hujjatlar hamda materiallar bilan tanishish imkoniyatini ta’minlashi shart.

   Ichki ishlar organi xodimi fuqaroga murojaat etganida:

  • o‘z lavozimini, unvonini, familiyasini, ismini, otasining ismini aytishi, fuqaroning talabiga ko‘ra xizmat guvohnomasini ko‘rsatishi, shundan so‘ng murojaat qilishining sababi va maqsadini ma’lum qilishi;
  • fuqaroga nisbatan uning huquq va erkinliklarini cheklovchi choralar qo‘llanilgan taqdirda, bunday choralar qo‘llanilishining sababini hamda asoslarini, shuningdek fuqaroning shu munosabat bilan yuzaga keladigan huquqlari va majburiyatlarini unga tushuntirishi shart.
  • Ichki ishlar organi xodimi o‘ziga fuqaro murojaat etgan taqdirda, o‘z lavozimini, unvonini, familiyasini, ismini, otasining ismini aytishi, uni diqqat bilan eshitishi, o‘z vakolatlari doirasida tegishli choralar ko‘rishi yoxud qo‘yilgan masalani hal etish kimning vakolatiga kirishini tushuntirishi shart.

9-modda. Ochiqlik va shaffoflik prinsipi

 

   Ichki ishlar organlari o‘z faoliyatini ochiq va shaffof tarzda, davlat organlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolar, shuningdek ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda amalga oshiradi.

   Jismoniy va yuridik shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ichki ishlar organlarining faoliyati haqida, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga bevosita daxldor bo‘lgan haqqoniy axborotni olish huquqiga ega, foydalanilishi qonun bilan cheklangan axborot bundan mustasno.

   Ichki ishlar organlari «Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi to‘g‘risida»gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda o‘z faoliyati to‘g‘risidagi axborotdan foydalanilishini ta’minlaydi.

 

10-modda. Ichki ishlar organi xodimi qonuniy

talablari bajarilishining majburiyligi

 

   Ichki ishlar organi xodimining o‘z vakolatlari doirasida qo‘yilgan qonuniy talablari, shu jumladan qonunga rioya etish, hujjatlarni, tekshiruvlar materiallarini va boshqa ma’lumotlarni taqdim etish, mutaxassis ajratish, ichki ishlar organiga kelish hamda aniqlangan qonun buzilishlari xususida tushuntirishlar berish to‘g‘risidagi talablari, qoidabuzarliklarni, shuningdek ularning sabablarini va sodir etilishiga imkon bergan shart-sharoitlarni bartaraf etish to‘g‘risidagi qonuniy talablari barcha davlat organlari, boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiydir.

   Ichki ishlar organlarining zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun zarur bo‘lgan axborot, hujjatlar va boshqa materiallar ularning qonuniy talabi bo‘yicha bepul taqdim etiladi.

   Ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablari ustidan shikoyat qilinishi ularning bajarilishini to‘xtatib turmaydi.

11-modda. Ichki ishlar organlarining boshqa organlar

va tashkilotlar bilan hamkorligi

 

   Ichki ishlar organlari o‘z zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish maqsadida, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat organlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi hamda aniqlangan jinoyatlar va boshqa huquqbuzarliklarga oid mavjud materiallar to‘g‘risidagi axborotni almashishni, shu jumladan elektron shaklda almashishni amalga oshiradi.

   Davlat organlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar o‘z vakolatlari doirasida fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, jamoat tartibini saqlash, jamoat xavfsizligini ta’minlash, jinoyatlar va ma’muriy huquqbuzarliklarning oldini olish, ularni aniqlash, ularga chek qo‘yish, ularni fosh etish hamda jinoyat ishlarini tergov qilishda, jinoyatchilarni qidirishda, bedarak yo‘qolgan fuqarolarning turgan joyini aniqlashda, shuningdek huquqbuzarliklar profilaktikasida ichki ishlar organlariga ko‘maklashishi shart.

 

12-modda. Fan yutuqlaridan, zamonaviy texnologiyalardan va

axborot tizimlaridan foydalanish

 

   Ichki ishlar organlari o‘z faoliyatida fan yutuqlaridan, zamonaviy texnologiyalardan va axborot tizimlaridan foydalanadi.

  Ichki ishlar organlari jismoniy va yuridik shaxslarga ushbu organlarning vakolatlariga taalluqli elektron davlat xizmatlari ko‘rsatilishini, shuningdek hujjatlarni qabul qilish va ro‘yxatga olishning, davlat xizmatlari ko‘rsatish jarayoni to‘g‘risidagi xabarnomalarning elektron shakllari qo‘llanilishini qonun hujjatlariga muvofiq ta’minlaydi.

  Ichki ishlar organlari jinoyatlar, ma’muriy huquqbuzarliklar sodir etilishi holatlarini, hodisalar holatlarini hujjatlashtirishda, shu jumladan jamoat joylarida, shuningdek o‘z zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarayotgan ichki ishlar organlari xodimlarining harakatlarini qayd etish uchun texnik vositalardan, shu jumladan audio-, foto- va video qayd etish vositalaridan foydalanishi mumkin.

  Ichki ishlar organlarida davlat sirini tashkil etuvchi ma’lumotlarni yoki qonun bilan qo‘riqlanadigan boshqa sirni muhofaza qilish, shu jumladan kriptografik vositalarni qo‘llagan holda texnik jihatdan muhofaza qilish ta’minlanadi.

2-bob. Ichki ishlar organlari

 

13-modda. Ichki ishlar organlarining tizimi

 

  Ichki ishlar organlarining tizimi O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari va transportdagi ichki ishlar boshqarmasi, tumanlar va shaharlar ichki ishlar boshqarmalari (bo‘limlari), tarmoq ichki ishlar boshqarmalari (bo‘limlari), jazoni ijro etuvchi muassasalar, ichki ishlar organlarining o‘ta muhim va toifalangan obyektlardagi bo‘linmalari, ichki ishlar organlarining shaharcha bo‘limlari, bo‘linmalari va tayanch punktlari, shuningdek ta’lim va tibbiyot muassasalari, ichki ishlar organlari zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun tashkil etiladigan boshqa bo‘linmalar va tashkilotlardan iboratdir.

  Ichki ishlar organlari tizimiga o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy xizmatchilari uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda huquqlar va imtiyozlardan foydalanadigan qorovul qo‘shinlari hamda Toshkent oliy harbiy-texnika bilim yurti kiradi.

  O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri o‘z maqomiga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tarkibiga kiradi.

  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bevosita O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga, ayrim masalalar bo‘yicha esa O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga bo‘ysunadi.

  Ichki ishlar organlarining tashkiliy-shtat tuzilishi va shtat sonining eng yuqori chegarasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.

 

14-modda. Ichki ishlar organlarining mansabdor

shaxslarini tayinlash

 

  O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining taqdimnomasiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimiga tasdiqlanadi va lavozimidan ozod etiladi.

  O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining o‘rinbosarlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimiga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.

  Qoraqalpog‘iston Respublikasi ichki ishlar vaziri O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri bilan kelishilgan holda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi tomonidan lavozimiga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.

  Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari va transportdagi ichki ishlar boshqarmasi boshliqlari O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan lavozimiga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.

  Tumanlar va shaharlar ichki ishlar boshqarmalari (bo‘limlari), tarmoq ichki ishlar boshqarmalari (bo‘limlari) boshliqlari Qoraqalpog‘iston Respublikasi ichki ishlar vazirining, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi boshlig‘ining, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari va transportdagi ichki ishlar boshqarmasi boshliqlarining taqdimnomalari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan lavozimiga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.

  Ushbu moddaning birinchi – beshinchi qismlarida ko‘rsatilmagan ichki ishlar organlari xodimlarini lavozimiga tayinlash va lavozimidan ozod etish tartibi qonun hujjatlarida belgilanadi.

 

15-modda Ichki ishlar organlarining tayanch punktlari

 

  Ichki ishlar organlarining tayanch punktlari tumanlar va shaharlar ichki ishlar boshqarmalarining (bo‘limlarining) ichki ishlar organlarining jamoatchilik bilan hamkorligini ta’minlash maqsadida tashkil etiladigan hamda qishloqlarda, ovullarda va shaharlarning mahallalarida jamoat tartibi saqlanishini, fuqarolar xavfsizligini, huquqbuzarliklar profilaktikasini, jinoyatchilikka qarshi kurashishni bevosita ta’minlaydigan asosiy quyi bo‘g‘inidir.

  Ichki ishlar organlarining tayanch punktlari faoliyatni profilaktika katta inspektorlari va inspektorlaridan iborat tarkibda amalga oshiradi.

  Ichki ishlar organlarining tayanch punktlari ishini tashkil etish uchun ichki ishlar organlarining boshqa bo‘linmalari, shuningdek «Mahalla posboni» jamoat tuzilmalari ham jalb etilishi mumkin.

3-bob. Ichki ishlar organlarining majburiyatlari va huquqlari

 

16-modda. Ichki ishlar organlarining majburiyatlari

 

  Ichki ishlar organlari:

  • fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini, yuridik va jismoniy shaxslarning mulkini, shaxs, jamiyat va davlat xavfsizligini himoya qilish bo‘yicha o‘z vakolatlari doirasida barcha zarur choralarni ko‘rishi;
  • jamoat joylarida, shu jumladan ko‘chalarda, maydonlarda, istirohat bog‘larida, transport magistrallarida, vokzallarda, aeroportlarda, shuningdek ommaviy tadbirlarni o‘tkazish chog‘ida fuqarolarning xavfsizligini ta’minlashi;
  • jinoyatlar, boshqa huquqbuzarliklar va hodisalar to‘g‘risidagi arizalarni, xabarlarni va boshqa axborotni, shu jumladan elektron shakldagi shunday arizalarni, xabarlarni va boshqa axborotni qabul qilishi hamda ro‘yxatga olishi, murojaat etuvchiga keyinchalik qonun hujjatlarida belgilangan tartibda xabar bergan holda ular bo‘yicha o‘z vaqtida choralar ko‘rishi;
  • jinoyat, ma’muriy huquqbuzarlik sodir etilgan joyga, hodisa joyiga darhol yetib kelishi, g‘ayriqonuniy qilmishlarga chek qo‘yishi, fuqarolarning xavfsizligiga tahdidlarni bartaraf etishi, jinoyat, ma’muriy huquqbuzarlik sodir etilganligi holatlarini, hodisa ro‘y berganligi holatlarini hujjatlashtirishi, jinoyat, ma’muriy huquqbuzarlik, hodisa izlarining saqlanishini ta’minlashi;
  • jismoniy va yuridik shaxslarning turar joylariga hamda boshqa xonalariga mulkdorlarning va ular vakillarining xohishiga xilof tarzda yoki ular yo‘qligida ichki ishlar organlari xodimlari kirganligining barcha hollari to‘g‘risida yigirma to‘rt soat ichida prokurorni yozma shaklda xabardor qilishi;
  • jinoyatlar, ma’muriy huquqbuzarliklar sodir etilgan yoki hodisalar ro‘y bergan joylarda jabrlanganlarga, shuningdek nochor ahvolda qolgan fuqarolarga birinchi tibbiy yordam yoki boshqa xil yordam ko‘rsatilishini tashkil etishi;
  • o‘z vakolatlari doirasida jinoyatlar faktlari bo‘yicha jinoyat ishlarini qo‘zg‘atishi, ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlarni yuritishi;
  • jinoyatlarning oldini olish, ularni aniqlash, ularga chek qo‘yish va ularni fosh etish, shuningdek ularni tayyorlash va sodir etishga aloqador bo‘lgan shaxslarni aniqlash hamda topish choralarini ko‘rishi;
  • ayrim protsessual harakatlarni bajarishda surishtiruv va tergov organlariga, sudga O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda yordam berishi;
  • jinoyat ishlari bo‘yicha, ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlar bo‘yicha ekspertizalar, shuningdek tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshirish maqsadida narsalar hamda hujjatlar tekshiruvini tayinlashi va o‘tkazishi;
  • shaxsi tanib olinmagan murdalarning shaxsini aniqlashi;
  • sog‘lig‘ining holatiga, yoshiga ko‘ra yoki boshqa sabablarga ko‘ra o‘zi to‘g‘risida ma’lumotlar berolmaydigan shaxslarni identifikatsiya qilish choralarini ko‘rishi;
  • chaqiruv bo‘yicha kelishdan bo‘yin tovlayotgan shaxslarni majburan keltirish to‘g‘risidagi sud ajrimini, prokurorning, tergovchining va surishtiruvchining qarorini bajarishi;
  • ma’muriy qamoq jazosini o‘tayotgan shaxslarni qamoqda saqlashi;
  • ushlab turilganlar, qamoqqa olinganlar va mahkumlarni qamoqda saqlash joylarida saqlashi, mahkumlarni jazoni ijro etish muassasalariga taqsimlashi, shuningdek ushlab turilganlarni, qamoqqa olinganlarni va mahkumlarni qo‘riqlashi, qo‘riqlab borishi;
  • jazoni ijro etish muassasalarida hamda mahkumlarni saqlash joylarida mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslarning saqlanish sharoitlarini va ularning huquqlarini ta’minlashi;
  • ruhiy holati buzilgan shaxslarni keyinchalik majburiy yo‘sinda davolash uchun, ushlab turilganlarni, qamoqqa olinganlarni va mahkumlarni, shuningdek ma’muriy qamoq jazosi berilgan shaxslarni qo‘riqlab borishni va boshqa yerga ko‘chirishni amalga oshirishi;
  • uy qamog‘i tarzidagi ehtiyot chorasining ijro etilishini nazorat qilishni amalga oshirishi;
  • sudning hukmi asosida muayyan huquqdan mahrum qilish, axloq tuzatish ishlari, qamoq, ozodlikni cheklash, ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jinoiy jazolarning, shuningdek shartli hukm qilish tarzidagi jinoiy-huquqiy ta’sir ko‘rsatish chorasining ijrosini ta’minlashi;
  • jazoni ijro etish muassasalaridan bo‘shatilgan shaxslar ustidan ma’muriy nazoratni, shartli hukm qilinganlarga nisbatan choralar ko‘rishni sudning qarori asosida amalga oshirishi;
  • transport vositasini boshqarishga bo‘lgan huquqdan mahrum qilish, qurol va o‘q-dorilarni ularning haqini to‘lash sharti bilan olib qo‘yish yoki ularni musodara qilish, ma’muriy qamoqqa olish, chet el fuqarolarini va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarni O‘zbekiston Respublikasi hududidan ma’muriy tarzda chiqarib yuborish, voyaga yetmaganlarni ixtisoslashtirilgan o‘quv-tarbiya muassasalariga joylashtirish to‘g‘risidagi sud qarorlarini ijro etishi;
  • surunkali ichkilikbozlik, giyohvandlik va zaharvandlik bilan kasallangan, ozodlikdan mahrum qilishga yoki qamoqqa olishga hukm qilinganlarni majburiy tarzda davolashni sudning hukmi, ajrimi va qarori asosida amalga oshirishi;
  • jazoni ijro etish muassasalarining, vaqtincha saqlash hibsxonalarining, tergov hibsxonalarining, ma’muriy qamoqqa olinganlarni saqlash uchun mo‘ljallangan maxsus qabulxonalarning, aniq yashash joyiga ega bo‘lmagan shaxslarni reabilitatsiya qilish markazlarining, ixtisoslashtirilgan o‘quv-tarbiya muassasalarining va ichki ishlar organlari kinologiya bo‘linmalarining faoliyatini ta’minlashi;
  • huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshirishi, ularning sodir etilishiga imkon bergan sabablar va shart-sharoitlarni aniqlashi hamda ularni bartaraf etish choralarini ko‘rishi;
  • qonunda nazarda tutilgan shaxslarning profilaktik hisobini yuritishi;
  • profilaktika tadbirlarini rejalashtirish va o‘tkazish maqsadida jinoyatlar va ma’muriy huquqbuzarliklarning, ularni sodir etgan shaxslarning, huquqbuzarliklardan jabrlanganlarning, qidiruv e’lon qilinganlarning, bedarak yo‘qolganlarning, qurolga ega bo‘lganlarning hisobini yuritishi, ushbu ma’lumotlarning tahlilini amalga oshirishi;
  • huquqbuzarliklar sodir etishga moyil bo‘lgan shaxslarni aniqlashi va ular bilan yakka tartibda profilaktika ishlarini olib borishi;
  • voyaga yetmaganlar o‘rtasida nazoratsizliklar va huquqbuzarliklarning profilaktikasini amalga oshirishi;
  • huquqbuzarliklar sodir etgan yoki g‘ayriijtimoiy harakatlar sodir etgan voyaga yetmaganlarni, shuningdek nazoratsiz va qarovsiz qolganlarni ichki ishlar organlarining voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam ko‘rsatish markazlariga, yashash, tarbiyalanish va ta’lim olish uchun alohida sharoitlarga muhtoj bo‘lgan voyaga yetmaganlar uchun mo‘ljallangan ixtisoslashtirilgan o‘quv-tarbiya muassasalariga yoxud hududiy ichki ishlar organining xizmat binosiga olib borishi;
  • ijtimoiy reabilitatsiya va ijtimoiy moslashtirish choralarini ko‘rishi;
  • tanosil kasalliklariga, odamning immunitet tanqisligi virusiga (OIV infeksiyasiga), ruhiy holati buzilishi xastaligiga, surunkali ichkilikbozlikka, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka chalingan, shuningdek psixotrop moddalarni yoki aql-iroda faoliyatiga ta’sir qiluvchi boshqa moddalarni iste’mol qiladigan, chaqiruv bo‘yicha yetib kelishdan bo‘yin tovlagan shaxslarni olib kelishda sog‘liqni saqlash muassasalariga qonun hujjatlarida belgilangan hollarda va tartibda ko‘maklashishi;
  • avariyalar, falokatlar, yong‘inlar, tabiiy ofatlar va boshqa favqulodda vaziyatlarda aholini xabardor qilish, odamlarni qutqarish, ularga birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish, hududning zarur qismlarini o‘rab olish (to‘sish) yuzasidan kechiktirib bo‘lmaydigan choralar ko‘rishi, shuningdek qarovsiz qolgan mol-mulkni qo‘riqlashga doir vazifalarni bajarishi;
  • O‘zbekiston Respublikasi hududida yoki uning ayrim joylarida favqulodda holat joriy etilgan hollarda uning huquqiy rejimini ta’minlashda ishtirok etishi;
  • transport vositalarining, yo‘l harakati qoidalari buzilishlarining hamda yo‘l-transport hodisalarining hisobini yuritishi va ularni ro‘yxatga olishi, yo‘l-transport hodisalari to‘g‘risidagi hujjatlarni rasmiylashtirishi;
  • shaxsni mastlik holatida deb hisoblashga asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda uning transport vositasini boshqarishdan chetlatilishini hamda mastlik holatini aniqlash uchun belgilangan tartibda tekshiruvdan o‘tkazilishini ta’minlashi;
  • texnik holati xavfsizlik bo‘yicha belgilangan talablarga javob bermaydigan transport vositalaridan foydalanishni taqiqlashi, yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha talablar bajarilmayotgan bo‘lsa, ko‘chalar va yo‘llarda ta’mirlash-qurilish ishlari hamda boshqa ishlar o‘tkazilishini cheklashi yoki taqiqlashi;
  • yo‘l harakati xavfsizligi standartlari, qoidalari va normalariga mos kelmaydigan yo‘llardan hamda temir yo‘ldan o‘tish joylaridan foydalanishni taqiqlashi;
  • O‘zbekiston Respublikasida turgan chet el fuqarolarining va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning markazlashtirilgan hisobini hamda yagona ma’lumotlar bazasini yuritishi;
  • xavf tahdid solgan taqdirda, sudyalarning, prokurorlarning, tergovchilarning, surishtiruvchilarning, jabrlanuvchilarning, guvohlarning hamda jinoyat protsessi boshqa ishtirokchilarining, shuningdek ular oila a’zolarining hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulki himoya qilinishini ta’minlash choralarini ko‘rishi;
  • ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan shaxslardan olib qo‘yilgan, shuningdek topilgan va ichki ishlar organlariga topshirilgan hujjatlar, qimmatbaho buyumlar, ashyolar va boshqa mol-mulkning saqlanishini ta’minlashi, ularni qonuniy egalariga qaytarish yoki tegishli davlat organlari fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari ixtiyoriga topshirish choralarini ko‘rishi;
  • o‘ta muhim va toifalangan obyektlarni, chet davlatlar hamda xalqaro tashkilotlarning diplomatik, konsullik vakolatxonalarini, boshqa vakolatxonalarini, shuningdek ichki ishlar organlari tomonidan qo‘riqlanishi kerak bo‘lgan boshqa obyektlarni qo‘riqlashni amalga oshirishi;
  • egasiz mol-mulk va xazinalar tegishincha davlat organlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, fuqarolar yoki yuridik shaxslar ixtiyoriga o‘tkazilguniga qadar ularning saqlanishini ta’minlash bo‘yicha kechiktirib bo‘lmaydigan choralar ko‘rishi;
  • o‘ta xavfli va maxsus yuklarni qo‘riqlash hamda kuzatib borish tadbirlarini amalga oshirishi;
  • O‘zbekiston Respublikasi fuqarolariga pasportlar, chet el fuqarolariga va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarga yashash guvohnomalari, fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarga guvohnomalar, shuningdek chegara zonasiga kirish uchun ruxsatnomalar berishni hamda ularni almashtirishni, turgan joyi bo‘yicha propiska qilish va propiskadan chiqarishni, hisobga olishni amalga oshirishi, O‘zbekiston Respublikasi fuqarolariga xorijga chiqish hujjatlarini rasmiylashtirishi, chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarni propiska qilishni hamda hisobga olishni ta’minlashi, chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning yashash guvohnomalari muddatini uzaytirishi, chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar vizalarining amal qilish muddatini uzaytirish masalalarini ko‘rib chiqishi;
  • fuqarolar va mansabdor shaxslardan qalbakilik belgilari bo‘lgan hujjatlarni, shuningdek tegishli asoslarsiz ularda bo‘lgan, muomalada bo‘lishi taqiqlangan yoki cheklangan narsalarni bayonnoma tuzgan hamda uning ko‘chirma nusxasini mazkur fuqarolarga va mansabdor shaxslarga bergan holda olib qo‘yishi;
  • sanoat uchun mo‘ljallangan, topib olingan va ixtiyoriy ravishda topshirilgan portlovchi materiallar, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar, ularning prekursorlari, alyumin kukunlari va qurumlarining tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan qabul qilinishi hamda saqlanishi, shuningdek ularning realizatsiya qilinishi yoki yo‘q qilib tashlanishini ta’minlash choralarini ko‘rishi;
  • xizmatga doir axborotning, shuningdek xizmat majburiyatlarini bajarishi chog‘ida o‘ziga ma’lum bo‘lib qolgan davlat sirlarini yoki qonun bilan qo‘riqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi ma’lumotlarning maxfiyligini va saqlanishini ta’minlashi;
  • karantin, sanitariya-epidemiologiya va tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini o‘tkazishda ishtirok etishi, brakonyerlikka qarshi kurashishda tabiatni muhofaza qiluvchi organlarga ko‘maklashishi;
  • huquqbuzarliklar profilaktikasi, jamoat tartibini saqlash
    hamda jamoat xavfsizligini ta’minlash sohasida, shuningdek boshqa sohalarda ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy faoliyatni amalga oshirishi, o‘z zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishda fan va texnologiyalar yutuqlarini rivojlantirishi hamda ulardan foydalanishi, yangi usullarni, texnik va boshqa vositalarni joriy etishi;

  ma’lumot-axborot fondlarini shakllantirishi, kriminalistik hisob-axborot tizimini yaratishi, tezkor-qidiruv va kadrlarga oid hisoblarni, ichki ishlar organlarining faoliyatiga oid masalalar bo‘yicha davlat hisobotini va boshqa statistika hisobotlarini yuritishi shart.

  Ichki ishlar organlarining zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

 

17-modda. Ichki ishlar organlarining huquqlari

 

  Ichki ishlar organlari quyidagi huquqlarga ega:

  • fuqarolardan qonun hujjatlari talablariga rioya etishni, g‘ayriqonuniy xatti-harakatlarni tugatishni talab qilish, bu talablar bajarilmagan taqdirda esa majburlov choralarini qo‘llash;
  • o‘z xizmat majburiyatlarini amalga oshirish chog‘ida fuqarolarning shaxsini tasdiqlaydigan hujjatlarini tekshirish, agar ularda qurol, o‘q-dorilar, portlovchi, radioaktiv yoki zaharli moddalar, portlatish qurilmalari, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va ularning prekursorlari yoxud muomalada bo‘lishi taqiqlangan yoki cheklangan boshqa narsalar bor deb hisoblashga asoslar mavjud bo‘lganda esa, fuqarolarning ashyolarini, qo‘l yukini, bagajini shaxsan ko‘zdan kechirishni, ko‘zdan kechirishni amalga oshirish hamda mazkur narsalar, vositalarni va moddalarni olib yurish hamda saqlash uchun qonuniy asoslar mavjud bo‘lmagan taqdirda ularni olib qo‘yish;
  • agar tergovgacha bo‘lgan va tergov harakatlarini, tezkor-qidiruv va qidiruv tadbirlarini o‘tkazish, jinoyat, ma’muriy huquqbuzarlik holatlarini hujjatlashtirish yoki jinoyat ma’muriy huquqbuzarlik izlarini, hodisa holatlarini saqlab qolish uchun zarur bo‘lsa, fuqarolardan jinoyat, ma’muriy huquqbuzarlik sodir etilgan joyni, hodisa joyini tark etishni talab qilish;
  • sodir etilayotgan jinoyatlarga chek qo‘yish, shuningdek ularni sodir etayotgan shaxslarni ta’qib qilish hamda ushlash uchun, agar buning kechiktirilishi fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘ini, jamiyat va davlat xavfsizligini tahdid ostiga qo‘yishi mumkin bo‘lsa, tashkilot va fuqarolarning hududiga, turar joylarga va boshqa joylarga, yer uchastkalariga, transport vositalariga sutkaning istalgan vaqtida to‘sqinliksiz kirish (oshib tushish);
  • fuqarolarning shaxsiy xavfsizligi va jamoat xavfsizligini ta’minlash, jinoyatlarning oldini olish, ularni sodir etgan hamda qidiruvda bo‘lgan shaxslarni aniqlash hamda ushlash maqsadida fuqarolarga tegishli bo‘lgan turar-joylarda va boshqa binolarda, ularga qarashli yer uchastkalarida fuqarolarning roziligi bilan, tashkilotlar joylashgan hududda va binolarda ularning ma’muriyati ruxsati bilan yoki mulkdorning roziligi bilan bo‘lish;
  • jinoyat ishlarini tergov qilish va ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rib chiqish, jinoyatlar, ma’muriy huquqbuzarliklar va huquqbuzarliklar haqidagi arizalar hamda xabarlarni ko‘rib chiqish doirasida davlat organlariga va boshqa tashkilotlarga kirish, zarur hujjatlar va materiallar bilan tanishish, shuningdek davlat organlaridan, boshqa tashkilotlardan hamda fuqarolardan ma’lumotlarni va boshqa zarur hujjatlar hamda materiallarni so‘rash va olish;
  • terrorchilikka qarshi operatsiya o‘tkazilayotgan zonada jismoniy shaxslarni shaxsan ko‘zdan kechirishni, ulardagi ashyolarni, transport vositalarini hamda olib o‘tilayotgan yuklarni ko‘zdan kechirishni, shu jumladan nazorat qilishning texnik vositalarini va boshqa vositalarini qo‘llagan holda ko‘zdan kechirishni amalga oshirish;
  • ichki ishlar organlari yurituvidagi ishlar va materiallar bo‘yicha fuqarolarni, mansabdor shaxslarni ichki ishlar organlariga chaqirtirish, ulardan zarur tushuntirishlar, ma’lumotlar, hujjatlar, ma’lumotnomalarni va ularning ko‘chirma nusxalarini olish;
  • fuqarolarni ularning roziligi bilan hamkorlikka jalb etish, jamoat tartibini saqlash va jamoat xavfsizligini ta’minlashda ichki ishlar organlariga yordam bergan hamda alohida xizmat ko‘rsatgan fuqarolarni taqdirlash;
  • tashkilotlar va fuqarolardan ichki ishlar organlarining faoliyatini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan axborotni bepul olish, bundan qonun hujjatlarida boshqacha tartib belgilangan hollar mustasno;
  • huquqbuzarliklar sodir etilishiga imkon berayotgan holatlarni bartaraf etish to‘g‘risida davlat organlariga, boshqa tashkilotlarga yoki mansabdor shaxslarga ko‘rib chiqilishi shart bo‘lgan taqdimnomalar kiritish;
  • jinoyatlarning va boshqa huquqbuzarliklarning oldini olish hamda ularni fosh etish maqsadida zarur ma’lumotlar bazalariga ega bo‘lgan axborot tizimlarini texnik vositalar va maxsus vositalardan foydalangan holda yaratish;
  • jinoyatlarni sodir etishda gumon qilinayotgan shaxslarni, shuningdek o‘ziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi tanlangan shaxslarni ushlab turish va qamoqda saqlash;
  • jinoyatlar va ma’muriy huquqbuzarliklar sodir etganlikda gumon qilinayotgan shaxslarni, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ushlash hamda ichki ishlar organlariga va ichki ishlar organlarining tayanch punktlariga olib borish;
  • qamoqda saqlanayotgan, ma’muriy qamoqqa olingan shaxslarni, shaxsini aniqlash imkoni bo‘lmagan taqdirda boshqa ushlab turilgan shaxslarni, shuningdek qonun hujjatlariga muvofiq o‘zga shaxslarni ro‘yxatga olishni, fotosuratga olishni, ularning ovozini yozib olishni, ularni kino- va videotasvirga tushirishni, barmoq izlarini olishni amalga oshirish;
  • jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan, shuningdek ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazolarga hukm qilingan yoxud shartli hukm qilingan shaxslarni nazorat qilish bo‘yicha choralar ko‘rish;
  • o‘ziga nisbatan tayinlangan tibbiy va tarbiyaviy yo‘sindagi majburlov choralarini o‘tashdan bo‘yin tovlayotgan shaxslarni ushlash va maxsus muassasalarga olib borish;
  • aniq yashash joyiga ega bo‘lmagan shaxslarni reabilitatsiya markazlariga olib borish, shuningdek ularni shaxsi aniqlanguniga qadar sudlarning ajrimlari asosida o‘ttiz sutkadan ko‘p bo‘lmagan muddatga saqlab turish;
  • davlat organlari tomonidan ta’sis etilgan ommaviy axborot vositalarining imkoniyatlaridan jinoyat holatlarini, ularni sodir etgan shaxslarni aniqlash, surishtiruv, tergov, sud organlaridan yashirinib yurgan, jinoiy jazoni va ma’muriy jazoni o‘tashdan bo‘yin tovlayotgan shaxslarni, shuningdek bedarak yo‘qolgan shaxslarni qidirish uchun bepul foydalanish;
  • yo‘l harakati xavfsizligi to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish;
  • avtomototransport vositalarini boshqarish huquqi uchun imtihonlar qabul qilish hamda guvohnomalar berish, haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash bo‘yicha faoliyatni amalga oshirayotgan ta’lim muassasalari ustidan nazorat olib borish;
  • avtomototransport vositalarining hamda ularning tirkamalarining majburiy davlat texnik ko‘rigini va ro‘yxatdan o‘tkazilishini tashkil etish hamda o‘tkazish, yo‘l harakatini tartibga solish;
  • yo‘l harakati xavfsizligi standartlari, qoidalari va normalarini ishlab chiqish;
  • avtomototransport vositalaridan foydalanishda atmosfera havosi ifloslanishi ustidan davlat ekologik nazoratini amalga oshirish;
  • zarur bo‘lgan hollarda, transport vositalarini to‘xtatish hamda uni boshqarish va undan foydalanish huquqini beruvchi hujjatlarni, transport vositasiga, shuningdek tashilayotgan yuklarga oid hujjatlarni tekshirish, haydovchi yoki yukni kuzatib borayotgan shaxs bilan birgalikda transport vositasini va yuklarni tashqi ko‘zdan kechirish;
  • maxsus avtomobillarni, chet el delegatsiyalarini, avtomobil kolonnalarini, qimmatbaho, yirik gabaritli va xavfli yuklarni kuzatib borishni amalga oshirish;
  • yo‘llar va temir yo‘llarni kesib o‘tish joylarining saqlanishi, ularning yo‘l harakatini tartibga solish vositalari bilan jihozlanishi ustidan nazoratni amalga oshirish;
  • belgilangan pasport tizimi qoidalariga O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari va mansabdor shaxslar tomonidan rioya etilishi, shuningdek O‘zbekiston Respublikasida bo‘lish va O‘zbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit tarzda o‘tish qoidalariga chet el fuqarolari hamda fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar tomonidan rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish;
  • qonun hujjatlarida belgilangan tartibda transport vositalarini va shaxslarni ushlashni, ko‘zdan kechirishni amalga oshirish, shaxslarni transport vositasini boshqarishdan chetlashtirish, transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi hujjatlarini olib qo‘yish, shuningdek transport vositalarini saqlab turiladigan joyiga qo‘yish uchun olib borish;
  • pasport rejimi qoidalariga, shuningdek bajarilishi ustidan nazorat qilish ichki ishlar organlari zimmasiga yuklatilgan boshqa qoidalarga rioya etilishini nazorat qilish amalga oshirilayotganda fuqarolarning turar joylariga va boshqa binolariga ularning roziligi bilan soat 6-00 dan soat 22-00 gacha kirish;
  • jinoyatlar yoki huquqbuzarliklar sodir etganlikda gumon qilinayotgan shaxslarni ularning organizmida alkogol, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar yoki aql-iroda faoliyatiga ta’sir ko‘rsatuvchi boshqa moddalar mavjudligini aniqlash uchun tekshirishni, agar tekshiruv natijasi huquqbuzarlik faktini tasdiqlash yoki rad etish yoxud huquqbuzarlik to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rib chiqish uchun zarur bo‘lsa, amalga oshirish;
  • jamoat joylarida alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda ta’sirida mastlik holatida bo‘lgan va mustaqil ravishda harakatlanish yoki adashmay yo‘l topish qobiliyatini yo‘qotgan fuqarolarni O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining reabilitatsiya va tibbiy yordam ko‘rsatish punktlariga olib borish;
  • fuqaroviy va xizmat qurollari, ularning o‘q-dorilari, sanoat uchun mo‘ljallangan portlovchi materiallar, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va ularning prekursorlari, alyumin kukunlari va qurumlari muomalada bo‘ladigan sohada faoliyatni amalga oshirayotgan obyektlarning ma’muriy, ishlab chiqarish, omborxona va yordamchi binolariga mazkur sohada qonun hujjatlariga rioya etilishini nazorat qilish bo‘yicha ichki ishlar organlari zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun xizmat guvohnomasini hamda belgilangan tartibda beriladigan maxsus ruxsatnomani ko‘rsatgan holda to‘sqinliksiz kirish;
  • litsenziya va ruxsat etish talablari va shartlarining buzilganligi fuqaroviy yoki xizmat qurollari, ularning o‘q-dorilari, sanoat uchun mo‘ljallangan portlovchi materiallar, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va ularning prekursorlari, alyumin kukunlari va qurumlarining yo‘qolishi yoki talon-toroj qilinishi xavfini keltirib chiqargan hollarda, ularni olib qo‘yishni amalga oshirish, sanoat uchun mo‘ljallangan portlovchi materiallarni, pirotexnika buyumlarini, giyohvandlik vositalarini, psixotrop moddalarni, ularning prekursorlarini, alyumin kukunlari hamda qurumlarini tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotlarga, fuqaroviy yoki xizmat qurollarini va ularning o‘q-dorilarini esa ichki ishlar organlariga zudlik bilan olib borishni hamda saqlash uchun joylashtirishni talab qilish;
  • tashkilotlarda hamda fuqarolarda litsenziyalarsiz va ruxsatnomalarsiz turgan o‘qotar qurolni, uning o‘q-dorilarini, portlovchi materiallarni, pirotexnika buyumlarini, giyohvandlik vositalarini, psixotrop moddalarni va ularning prekursorlarini, alyumin kukunlari va qurumlarini belgilangan tartibda olib qo‘yishni, tashishni hamda saqlash uchun joylashtirishni amalga oshirish, ularni yo‘q qilib tashlash choralarini ko‘rish;
  • davlat yong‘in nazoratini amalga oshirish;
  • jismoniy va yuridik shaxslarga tegishli mol-mulkni ular bilan tuzilgan shartnomalar asosida qo‘riqlash;
  • qo‘riqlash bo‘linmalarida nazorat tekshiruvlarini o‘tkazish, tegishli tashkilotlarda obyektning ichki, ruxsatnoma bilan kirish va yong‘inga qarshi rejimiga rioya etilishiga doir ishlarni nazorat qilish hamda muvofiqlashtirish, bundan davlat organlari va boshqa tashkilotlarning O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan obyektlari mustasno;
  • litsenziyalashni va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berishni amalga oshirish, qonun hujjatlariga muvofiq litsenziya talablari hamda shartlariga rioya etilishiga doir tekshiruvlar o‘tkazish;
  • normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish, qonun hujjatlarini ichki ishlar organlarining vakolatlariga kiradigan masalalar bo‘yicha takomillashtirishga doir takliflarni ishlab chiqish;

  jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishga doir ishlarda ishtirok etish.

  Ichki ishlar organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.

 

4-bob. Ichki ishlar organlari tomonidan ayrim majburlov

choralarining qo‘llanilishi

 

18-modda. Ichki ishlar organlari tomonidan shaxslarni ushlab turish asoslari va tartibi

 

  Ichki ishlar organlari:

  • jinoyat sodir etganlikda gumon qilinayotgan shaxslarni O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda;
  • o‘ziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qo‘llanilgan shaxslarni;
  • qidiruvdagi shaxslarni;
  • o‘ziga nisbatan ushlab berish to‘g‘risida so‘rov kelib tushgan shaxslarni;
  • ma’muriy qamoq jazosini o‘tashdan bo‘yin tovlayotgan shaxslarni, shuningdek o‘ziga nisbatan ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ish yuritilayotgan shaxslarni O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksida nazarda tutilgan tartibda;
  • jinoiy jazoni yoki ma’muriy jazoni o‘tashdan, shuningdek o‘ziga nisbatan sud tomonidan tayinlangan tibbiy va boshqa yo‘sindagi majburlov choralarini ijro etishdan bo‘yin tovlayotgan shaxslarni;
  • aniq yashash joyiga ega bo‘lmagan shaxslarni, keyinchalik ularni aniq yashash joyiga ega bo‘lmaganlarni reabilitatsiya qilish markazlariga sud ajrimiga asosan joylashtirgan holda;
  • favqulodda holat yoki favqulodda vaziyat rejimini buzgan shaxslarni;
  • umumiy harbiy majburiyatni o‘tashdan bo‘yin tovlayotgan shaxslarni;
  • qo‘riqlanadigan obyektlarga g‘ayriqonuniy ravishda kirgan yoki kirishga uringan shaxslarni;
  • o‘zini o‘zi o‘ldirishga uringan yoxud ruhiy holatining yaqqol ifodalangan buzilishi belgilariga ega bo‘lgan shaxslarni hamda o‘z harakatlari bilan o‘zi va atrofdagilar uchun xavf tug‘dirayotgan shaxslarni ushlab turish huquqiga ega.
  • Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan shaxslar ularning shaxsi hamda huquqbuzarlikning holatlari aniqlanguniga qadar, shuningdek ular tegishli davlat organlariga yoki mansabdor shaxslarga topshirilguniga qadar ushlab turiladi.
  • Ushlab turilgan shaxsga telefon orqali so‘zlashish yoki advokatiga yoxud yaqin qarindoshiga o‘zining ushlab turilganligi va turgan joyi haqida xabar berish, ushlab turilgan paytidan e’tiboran himoyachiga (advokatga) ega bo‘lish huquqi, shuningdek qonunga muvofiq boshqa huquqlar beriladi.
  • Ushlab turilgan shaxslar, ularning yonidagi ashyolar va hujjatlar, shuningdek ularning transport vositalari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ko‘zdan kechiriladi.
  • Ichki ishlar organlari voyaga yetmagan shaxs ushlab turilgan har bir holat to‘g‘risida uning yaqin qarindoshlariga yoki boshqa qonuniy vakillariga darhol xabar beradi.
  • Ichki ishlar organlari harbiy xizmatchi ushlab turilganligi to‘g‘risida u harbiy xizmatni o‘tayotgan harbiy qism qo‘mondonligiga xabar beradi.
  • Ichki ishlar organlari chet el fuqarosi ushlab turilganligi to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga xabar beradi.

19-modda. Hududdagi uchastkalarni, turar joylarni,

inshootlarni va boshqa obyektlarni o‘rab olish

(to‘sib qo‘yish)

 

  Ichki ishlar organlari tuman, shahar ichki ishlar boshqarmasi (bo‘limi) boshlig‘ining va boshqa yuqori turuvchi rahbarlarning og‘zaki hamda yozma qaroriga ko‘ra hududdagi uchastkalarni o‘rab olishni (to‘sib qo‘yishni) quyidagi hollarda amalga oshirish huquqiga ega:

  • avariyalar, tabiiy va texnogen xususiyatga ega bo‘lgan falokatlar hamda boshqa favqulodda vaziyatlar oqibatlarini tugatishda, epidemiyalar va epizootiyalar vaqtida karantin tadbirlarini o‘tkazishda;
  • ommaviy tartibsizliklarga hamda transport harakatini, aloqa vositalarini va tashkilotlar ishini izdan chiqaruvchi boshqa harakatlarga chek qo‘yish bo‘yicha tadbirlarni o‘tkazishda;
  • qamoqdan qochgan shaxslarni va jinoiy jazoni yoki ma’muriy jazoni o‘tashdan bo‘yin tovlayotgan shaxslarni qidirishda;
  • jinoyat sodir etishda gumon qilinayotgan shaxslarni ta’qib etishda;
  • terrorchilikka qarshi operatsiyani o‘tkazishda, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalari yoxud zaharli yoki radioaktiv moddalar topilganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni tekshirishda;
  • ommaviy tadbirlar, shu jumladan, bayramlar, xalq sayllari, mitinglar, ko‘cha yurishlarini o‘tkazishda.

  Agar fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini ta’minlash, tergov harakatlarini, tezkor-qidiruv tadbirlarini o‘tkazish, jinoyat, ma’muriy huquqbuzarlik sodir etilgan, hodisa ro‘y bergan joyni qo‘riqlash, shuningdek xavf tahdid solayotgan mulkchilik obyektlarini himoya qilish uchun zarur bo‘lsa, hududdagi uchastkalarni o‘rab olish (to‘sib qo‘yish) chog‘ida transport vositalari va piyodalar qatnovi cheklanishi yoki taqiqlanishi mumkin.

  Agar fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘iga xavfning oldini olish uchun zarur bo‘lsa va ularni boshqacha usulda himoya qilish mumkin bo‘lmasa, o‘rab olish (to‘sib qo‘yish) jismoniy va yuridik shaxslarga qarashli turar joylarga, imoratlarga va boshqa obyektlarga nisbatan ham amalga oshirilishi mumkin.

  Ichki ishlar organlari ushbu moddada ko‘rsatilgan harakatlarni amalga oshirishda bo‘lg‘usi o‘rab olish (to‘sib qo‘yish) haqida aholini xabardor qilish, aholining normal hayot kechirishini ta’minlash choralarini ko‘radi, fuqarolarga yuzaga kelgan vaziyatda eng qulay harakatlanish yo‘nalishlarini tushuntiradi.

 

20-modda. Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan foydalanish

 

  Ichki ishlar organlari tashkilotlarning yoki fuqarolarning transport vositalaridan tabiiy ofat yuz bergan joyga borish, shoshilinch tibbiy yordamga muhtoj fuqarolarni tibbiy muassasalarga olib borish, jinoyat sodir etgan shaxslarni ta’qib qilish va ichki ishlar organlariga olib kelish, hodisa joyiga yoki ichki ishlar organlarining shaxsiy tarkibini jangovar trevoga bo‘yicha to‘plash joyiga borish uchun majburiy tartibda foydalanishi mumkin va bunda transport vositasidan foydalanilganligi faktini tasdiqlovchi hamda undan foydalangan ichki ishlar organi xodimini identifikatsiyalovchi hujjat beriladi, chet davlatlarning diplomatik, konsullik vakolatxonalariga va boshqa vakolatxonalariga, xalqaro tashkilotlarga tegishli bo‘lgan transport vositalari hamda maxsus mo‘ljallangan transport vositalari bundan mustasno.

  Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan majburiy tarzda foydalanganlik natijasida xarajatlar qilingan yoki zarar yetkazilgan taqdirda, shuningdek transport vositasining egasiga mulkiy zarar yetkazilgan taqdirda ushbu xarajatlarning yoki zararlarning o‘rnini ichki ishlar organlari tomonidan qoplash qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

 

5-bob. Ichki ishlar organlarining xodimlari tomonidan jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va
o‘qotar qurolni qo‘llash

 

21-modda. Jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va o‘qotar qurolni qo‘llash shartlari

 

  Ichki ishlar organlarining xodimi o‘ziga biriktirilgan o‘qotar qurol va maxsus vositalarni xizmat majburiyatlarini bajarish chog‘ida olib yurish, jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va o‘qotar qurolni qo‘llash huquqiga faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibda ega bo‘ladi.

  Ichki ishlar organlarining xodimi maxsus tayyorgarlikdan, shuningdek jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalar va o‘qotar qurol qo‘llanilishi bilan bog‘liq sharoitlardagi harakatlarga kasbiy yaroqliligini tekshirish uchun davriy tekshiruvdan o‘tishi shart. Maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan xodimga tegishli sertifikat beriladi.

  Jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalar va o‘qotar qurol qo‘llanilishi bilan bog‘liq sharoitlarda harakat qilishga kasbiy yaroqliligini aniqlash bo‘yicha tekshiruvdan o‘ta olmagan ichki ishlar organi xodimi egallab turgan lavozimga muvofiqligini aniqlash uchun attestatsiyadan o‘tadi.

  Jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalar yoki o‘qotar qurol qo‘llanilishidan avval ularni qo‘llash niyati to‘g‘risida aniq ifodalangan ogohlantirish bo‘lishi kerak, bundan ushbu ogohlantirishning imkoni bo‘lmagan yoxud ularning qo‘llanilishini kechiktirish fuqarolarning va ichki ishlar organlari xodimlarining hayoti va sog‘lig‘iga bevosita xavf tug‘diradigan hamda boshqa og‘ir oqibatlarga olib kelishi mumkin bo‘lgan hollar mustasno.

  Jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalar va o‘qotar qurol qo‘llanilishi yuzaga kelgan vaziyatga, shaxslarning xatti-harakatlarining xavfliligi xususiyatiga va darajasiga muvofiq bo‘lishi kerak. Bunda ichki ishlar organi xodimi har qanday zararning imkon qadar kam bo‘lishiga intilishi shart.

  Ichki ishlar organining xodimi, agar yuzaga kelgan vaziyatda maxsus vositalarni yoki o‘qotar qurolni qo‘llash uchun ushbu Qonunning 23 va
24-moddalarida nazarda tutilgan asoslar vujudga kelishi mumkin deb hisoblasa, maxsus vositalarni yoki o‘qotar qurolni qo‘llash uchun tayyorlash hamda ularni jangovar holatga keltirish huquqiga ega.

  Tan jarohati olgan fuqarolarga birinchi yordam ko‘rsatilishi, shuningdek imkon qadar qisqa vaqt ichida tibbiy yordam ko‘rsatish choralari ko‘rilishi, ularning qarindoshlari esa yigirma to‘rt soat ichida bu haqda xabardor qilinishi kerak.

  Jismoniy kuch ishlatilgan, maxsus vositalar va o‘qotar qurol qo‘llanilgan har bir holat to‘g‘risida ichki ishlar organining xodimi bevosita boshlig‘iga darhol axborot berishi shart.

  Jismoniy kuch ishlatilganligi va maxsus vositalar qo‘llanilganligi natijasida jismoniy yoxud yuridik shaxslarning hayotiga, sog‘lig‘iga yoki mol-mulkiga zarar yetkazilgan har bir holat haqida, shuningdek o‘qotar qurol qo‘llanilgan barcha hollar to‘g‘risida ichki ishlar organlari prokurorga darhol xabar beradi.

  Ichki ishlar organi xodimining jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki o‘qotar qurolni qo‘llash chog‘ida o‘z vakolatlari doirasidan chiqqanligi qonunda belgilangan javobgarlikka sabab bo‘ladi.

  Agar jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki o‘qotar qurolni qo‘llash qonunda belgilangan asoslar bo‘yicha va tartibda amalga oshirilgan bo‘lsa, ichki ishlar organi xodimi jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki o‘qotar qurolni qo‘llash chog‘ida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zarar uchun javobgar bo‘lmaydi.

  Agar ichki ishlar organi xodimi tomonidan jismoniy kuch ishlatilganligi, maxsus vositalar yoki o‘qotar qurol qo‘llanilganligi natijasida fuqaroga tan jarohati yetkazilsa yoxud u halok bo‘lsa, ichki ishlar organi xodimi hodisa joyini o‘zgarishsiz qoldirishga qaratilgan choralarni ko‘rishi shart.

 

22-modda. Jismoniy kuch ishlatish

 

  Agar kuch ishlatilmaydigan usullar ichki ishlar organi xodimining zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarning bajarilishini ta’minlamasa, u quyidagi hollarda shaxsan o‘zi yoki bo‘linma (guruh) tarkibida jismoniy kuch ishlatish, shu jumladan kurashning jang usullarini qo‘llash huquqiga ega bo‘ladi:

  • jinoyatlarga va ma’muriy huquqbuzarliklarga chek qo‘yish uchun;
  • jinoyatlar yoki ma’muriy huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarni eng yaqindagi ichki ishlar organiga yoxud huquqni muhofaza qiluvchi boshqa organga olib borish va bu shaxslarni ushlab turish uchun;
  • ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qarshilik ko‘rsatilishini bartaraf etish uchun;
  • Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda maxsus vositalar yoki o‘qotar qurol qo‘llanilishiga ruxsat etilgan hollarda ham jismoniy kuch ishlatish huquqiga ega;
  • Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari ko‘rinib turgan shaxslarga, yoshi aniq ko‘rinib turgan yoki ma’lum bo‘lgan voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy kuch ishlatish taqiqlanadi, bundan ularning qurolli qarshilik ko‘rsatganligi, fuqarolarning yoxud ichki ishlar organlari xodimining hayoti va sog‘lig‘iga tahdid etib, hujum qilganligi hollari mustasno;

23-modda. Maxsus vositalarni qo‘llash

 

  Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda maxsus vositalarni qo‘llash huquqiga ega:

  • fuqaroga yoki ichki ishlar organi xodimiga qilingan hujumni qaytarish uchun;
  • jinoyatga yoki ma’muriy huquqbuzarlikka chek qo‘yishda;
  • ichki ishlar organi xodimiga qarshilik ko‘rsatilishiga chek qo‘yishda;
  • jinoyatni sodir etish chog‘ida yoki uni sodir etganidan keyin darhol ko‘rib qolingan, yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda;
  • qurolli qarshilik ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan shaxsni ushlashda;
  • ushlab turilgan shaxslarni va qamoqqa olingan, ma’muriy qamoqqa olingan shaxslarni olib borish, qo‘riqlab borish va qo‘riqlashda, shuningdek qochishga urinishini, atrofdagilarga yoki o‘ziga zarar yetkazishini bartaraf etish maqsadida;
  • zo‘ravonlik bilan ushlab turilgan shaxslarni, egallab olingan binolarni, xonalarni, inshootlarni, transport vositalarini va yer uchastkalarini ozod qilishda;
  • fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘iga, jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga hamda boshqa g‘ayriqonuniy xatti-harakatlarga chek qo‘yishda;
  • haydovchisi ichki ishlar organi xodimining to‘xtash to‘g‘risidagi talabini bajarmagan transport vositasini to‘xtatishda;
  • jinoyatlar yoki ma’muriy huquqbuzarliklar sodir etayotgan yoxud sodir etgan shaxslarni aniqlashda;
  • muhofaza qilinadigan obyektlarni himoya qilishda, g‘ayriqonuniy xatti-harakatlarni sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini to‘sib qo‘yishda.
  • Ichki ishlar organi xodimi quyidagi maxsus vositalarni qo‘llash huquqiga ega:
  • rezina tayoqlar – ushbu modda birinchi qismining ikkinchi – oltinchi, sakkizinchi, to‘qqizinchi va o‘n ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • ko‘zdan yosh oqizuvchi moddalar, gazli, shikastlantiruvchi qurol – ushbu modda birinchi qismining ikkinchi – oltinchi, sakkizinchi, to‘qqizinchi va o‘n ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • qo‘lkishanlar yoki boshqa bog‘lash vositalari – ushbu modda birinchi qismining uchinchi – yettinchi, to‘qqizinchi va o‘n ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • maxsus bo‘yovchi va markirovka qiluvchi vositalar – ushbu modda birinchi qismining o‘ninchi, o‘n birinchi va o‘n ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • elektroshok qurilmalari – ushbu modda birinchi qismining ikkinchi – beshinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • xizmat hayvonlari – ushbu modda birinchi qismining ikkinchi –yettinchi, to‘qqizinchi, o‘n birinchi va o‘n ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • chalg‘itma ta’sir ko‘rsatuvchi nur-tovush moslamalari – ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi, to‘qqizinchi va o‘n ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • transport vositalarini majburiy to‘xtatish vositalari – ushbu modda birinchi qismining to‘qqizinchi va o‘ninchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • tinchlantirish ko‘ylagi – ushbu modda birinchi qismining ikkinchi –oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • suv bilan zarba beruvchi mashinalar – ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi va to‘qqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • zirhli mashinalar – ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi va to‘qqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • muhofaza qilinadigan obyektlarni (hududlarni) himoya qilish, g‘ayriqonuniy harakatlar sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini to‘sish vositalari – ushbu modda birinchi qismining o‘n ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda;
  • to‘siq-g‘ovlarni bartaraf etuvchi vositalar – ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi, to‘qqizinchi va o‘n birinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
  • Ichki ishlar organining xodimi ushbu Qonunda o‘qotar qurol ishlatishga ruxsat etilgan barcha hollarda maxsus vositalarni qo‘llash huquqiga ega.
  • Maxsus vositalarning qo‘llanilishi uchinchi shaxslarning hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulkiga xavf tug‘dirmasligi kerak;
  • Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari ko‘rinib turgan shaxslarga, yoshi aniq ko‘rinib turgan yoki ma’lum bo‘lgan voyaga yetmaganlarga nisbatan, shuningdek kuch ishlatmasdan, jamoat tartibini, transport, aloqa vositalari va tashkilotlarning ishini buzmasdan o‘tkazilayotgan g‘ayriqonuniy yig‘ilishlar, mitinglar, namoyishlar, ommaviy chiqishlar va piket qo‘yishlarni bartaraf etish chog‘ida maxsus vositalarning, shu jumladan gazli hamda shikastlantiruvchi qurolning qo‘llanilishi taqiqlanadi, bundan ularning qurolli qarshilik ko‘rsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organlari xodimining hayoti hamda sog‘lig‘iga haqiqatda tahdid etib, guruh bo‘lib hujum qilganligi hollari mustasno.

  Quyidagilar taqiqlanadi:

  • odamning boshiga, bo‘yniga, o‘mrov suyagiga, qorniga, jinsiy a’zolariga, yurak sohasiga rezina tayoq bilan zarbalar berish;
  • havo harorati Selsiy bo‘yicha nol darajadan past bo‘lganida suv bilan zarba beruvchi mashinalarni qo‘llash;
  • Suv bilan zarba beruvchi va zirhli mashinalar Qoraqalpog‘iston Respublikasi ichki ishlar vazirining, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari boshliqlarining og‘zaki yoki yozma qarori asosida qo‘llaniladi, bu haqda O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziriga hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Toshkent shahar va viloyatlar prokurorlariga hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlarga darhol xabar beriladi;

  Ichki ishlar organlari ta’minotida bo‘ladigan maxsus vositalarning ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

24-modda. O‘qotar qurolni qo‘llash

   Ichki ishlar organlarining xodimlari quyidagi hollarda o‘qotar qurolni qo‘llash huquqiga ega:

  • fuqarolarni yoxud o‘zini hayot yoki sog‘liq uchun xavfli bo‘lgan, zo‘rlik ishlatish bilan qilingan hujumdan himoya qilishda;
  • garovdagilarni ozod qilishda;
  • o‘ta og‘ir jinoyatni sodir etish chog‘ida ko‘rib qolingan va yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda, agar boshqa vositalar bilan bu shaxsni ushlash imkoni bo‘lmasa;
  • ichki ishlar organlarining o‘qotar qurollarini, o‘q-dorilarini, portlovchi moddalarini, transport vositalarini, maxsus va jangovar texnikasini egallab olishga bo‘lgan urinishlarga chek qo‘yishda;
  • fuqarolarning uy-joylariga, davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning qo‘riqlanadigan obyektlariga, o‘ta muhim yuklariga, transport vositalariga, binolariga guruh bo‘lib qilingan hujumni yoki qurolli hujumni daf etishda;
  • qurolli qarshilik ko‘rsatayotgan shaxsni, shuningdek yonidagi qurolni, o‘q-dorilarni, portlovchi moddalarni, portlatish qurilmalarini, zaharli yoki radioaktiv moddalarni topshirish to‘g‘risidagi qonuniy talabni bajarishni rad etayotgan shaxsni ushlashda;
  • jinoyat sodir etishda gumon qilinib ushlab turilgan shaxslarning, o‘ziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qo‘llanilgan, ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslarning qamoqdan qochib ketishiga chek qo‘yishda, shuningdek ushbu shaxslarni kuch ishlatib ozod qilishga bo‘lgan urinishlarga chek qo‘yishda;
  • agar transport vositasining haydovchisi fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘iga haqiqiy xavf tug‘dirsa hamda ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qaramay, to‘xtashdan bosh tortsa, ushbu transport vositasini shikastlash yo‘li bilan to‘xtatishda;
  • insonning hayoti va sog‘lig‘iga tahdid solayotgan hayvonni zararsizlantirishda;
  • qurol ishlatish niyati haqida ogohlantirish sifatida o‘q otishda, yuqoriga qarata yoki boshqa xavfsiz yo‘nalishda o‘q otish orqali xavf-xatar signali berishda yoki yordamga chaqirishda hamda qurolni ko‘rsatib, psixologik ta’sir o‘tkazishda.
  • Ichki ishlar organining xodimi o‘qotar qurolni qo‘llashdan oldin ogohlantirishi shart, bundan uning hayotiga yoki fuqarolarning hayotiga bevosita xavf tahdid solayotgan hollar mustasno.
  • Ayollarga, nogironlik belgilari ko‘rinib turgan shaxslarga, yoshi aniq ko‘rinib turgan yoki ma’lum bo‘lgan voyaga yetmaganlarga nisbatan o‘qotar qurolni qo‘llash taqiqlanadi, bundan ularning qurolli hujum qilganligi, qurolli qarshilik ko‘rsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organlari xodimining hayoti va sog‘lig‘iga tahdid etib, guruh bo‘lib hujum qilganligi hollari mustasno.
  • O‘qotar qurol qo‘llanilishi natijasida tasodifiy shaxslar jabrlanishi mumkin bo‘lsa, ichki ishlar organi xodimi ko‘p fuqarolar to‘planganda uni qo‘llash huquqiga ega emas.
  • Ichki ishlar organlari qurollantiriladigan o‘qotar qurol va uning o‘q-dorilari turlarining ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Ushbu ro‘yxatga kirmaydigan o‘qotar qurol va uning o‘q-dorilari bilan ichki ishlar organlarini qurollantirish hamda ulardan foydalanish taqiqlanadi.

 

6-bob. Ichki ishlar organlarida xizmatni o‘tash tartibi

va shartlari

 

25-modda. Ichki ishlar organlarida xizmatni o‘tash chog‘ida

fuqarolar huquqlarining tengligini ta’minlash

 

  Ichki ishlar organlaridagi xizmatga fuqarolarni qabul qilish, lavozimga tayinlash, ularning xizmatda ko‘tarilishi va boshqa lavozimga o‘tishi fuqarolarning jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e’tiqodi, shaxsiy va ijtimoiy holatidan qat’i nazar amalga oshiriladi.

 

26-modda. Ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilish

 Yoshi o‘n sakkizdan kichik va o‘ttizdan katta bo‘lmagan, tegishli ma’lumotga ega bo‘lgan, o‘zining shaxsiy va ishchanlik sifatlari, sog‘lig‘ining holati va jismoniy tayyorgarligi bo‘yicha ichki ishlar organlari xodimining xizmat majburiyatlarini bajarishga qodir O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari ichki ishlar organlaridagi xizmatga ixtiyoriy tartibda, tanlov asosida qabul qilinadi.

  Zarur bo‘lgan hollarda, ichki ishlar organlarining ayrim bo‘linmalari va tashkilotlariga xizmatda bo‘lishning eng yuqori yoshiga to‘lgan paytida ko‘p yillik xizmati uchun pensiya olish huquqiga ega bo‘ladigan o‘ttiz yoshdan katta fuqarolar qabul qilinishi mumkin.

  Ichki ishlar organlarining o‘ttiz yoshdan katta fuqarolar qabul qilinadigan ayrim bo‘linmalari, tashkilotlari va lavozimlarining ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan belgilanadi.

  Erkaklar ichki ishlar organlaridagi xizmatga kirgunlariga qadar O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlaridagi muddatli harbiy xizmatni yoki safarbarlik chaqiruvi rezervidagi harbiy xizmatni o‘tashi yoxud oliy o‘quv yurtlarida harbiy tayyorgarlikdan o‘tishi kerak.

  Alohida hollarda, boshqa davlat idoralari va tashkilotlaridan xodimlar ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va to‘rtinchi qismlarida belgilangan talablarga rioya etilmagan holda ichki ishlar organlariga xizmatga qabul qilinishi mumkin.

  Siyosiy partiyalarning a’zolari bo‘lgan, ichki ishlar organlariga xizmatga qabul qilingan fuqarolar xizmatni o‘tash davrida siyosiy partiyalarga a’zolikni to‘xtatib turadi.

  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining ta’lim muassasalariga O‘zbekiston Respublikasining o‘qishga qabul qilish uchun tegishli ma’lumotga ega bo‘lgan fuqarolari, shuningdek ichki ishlar organlarining harbiy xizmatchilari va xodimlari qabul qilinadi.

  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining ta’lim muassasalarida chet el fuqarolari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda va tartibda o‘qishi mumkin.

  Belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan fuqarolar, shuningdek sudlanganligi bekor qilinmagan yoki olib tashlanmagan, ichki ishlar organlarida xizmatni o‘tashga to‘sqinlik qiladigan kasalligi yoki jismoniy nuqsonlari bo‘lgan fuqarolar ichki ishlar organlardagi xizmatga qabul qilinishi mumkin emas. Ichki ishlar organlarida xizmatni o‘tashga to‘sqinlik qiladigan kasalliklar va jismoniy nuqsonlarning ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

  Ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilingan shaxslar uchun dastlabki sinov muddati uch oydan ortiq bo‘lishi mumkin emas.

  Ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilingan harbiy xizmatga majbur O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari, shu jumladan O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi ta’lim muassasalarining harbiy xizmatga chaqiriluvchi bo‘lgan tinglovchilari va kursantlari harbiy hisobdan chiqariladi hamda O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining maxsus hisobida turadi.

  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining ta’lim muassasalari tinglovchilari va kursantlari birinchi bosqichdagi o‘quv muddatini tugallaganidan so‘ng muddatli harbiy xizmatni o‘tagan hisoblanadi va ularga o‘quv muassasasi joylashgan yerdagi mudofaa ishlari bo‘yicha hududiy bo‘lim tomonidan harbiy guvohnoma beriladi.

 

27-modda. Ichki ishlar organi xodimining qasamyodi

   Ichki ishlar organlaridagi xizmatga birinchi marta qabul qilingan fuqarolar quyidagi mazmunda qasamyod qabul qiladi:

  «Men (familiyasi, ismi, otasining ismi), ichki ishlar organlari xizmatiga kirar ekanman, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlarini himoya qilish, mamlakat tinchligi, osoyishtaligi va xavfsizligini mustahkamlash borasidagi burchimni va zimmamga yuklatilgan majburiyatlarni vijdonan, sidqidildan bajarishga va’da beraman.

  Vatanimga va O‘zbekiston xalqiga sodiq bo‘lishga qasamyod qilaman».

28-modda. Ichki ishlar organlarining xodimlari

 

  Ichki ishlar organlarida xizmat qilayotgan, maxsus unvon berilgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi ichki ishlar organining xodimidir.

  Ichki ishlar organlarida xizmatni o‘tash tartibi hamda formali kiyim-bosh namunalari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.

  Ichki ishlar organi xodimiga O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan, belgilangan namunadagi xizmat guvohnomasi va jeton beriladi.

  Ichki ishlar organi xodimi egallagan lavozimi, turgan joyi va vaqtidan qat’i nazar, O‘zbekiston Respublikasining butun hududida boshlig‘ining (komandirining) buyrug‘iga binoan istalgan vaqtda xizmat majburiyatlarini bajarishga kirishishi hamda quyidagi choralarni ko‘rishi shart:

  • jinoyatlar, boshqa huquqbuzarliklar sodir etilgan yoki baxtsiz hodisalar ro‘y bergan joyda jabrlangan fuqarolarga, shuningdek nochor ahvolda qolgan fuqarolarga birinchi tibbiy yordam yoki boshqa xil yordam ko‘rsatilishini tashkil etish;
  • odamlarni qutqarish, huquqbuzarliklarning oldini olish va ularga chek qo‘yish, ularni sodir etgan shaxslarni ushlash, hodisa joyini qo‘riqlash hamda unga fuqarolar o‘zlarining shaxsiy xavfsizligiga yoki jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi voqealar to‘g‘risidagi xabarlar bilan murojaat qilgan yoxud bevosita o‘zi shunday voqealarga duch kelgan taqdirda eng yaqindagi ichki ishlar organlari bo‘linmasiga xabar berish.

  Ichki ishlar organi xodimining xizmat majburiyatlarini bajarishi deganda quyidagilar tushuniladi:

  • lavozim majburiyatlarini bajarish va jangovar harakatlarda ishtirok etish;
  • xizmatni (jangovar xizmatni) o‘tash;
  • xizmat safarida yoki davolanishda bo‘lish;
  • kun tartibida belgilangan xizmat vaqti davomida yoki xizmat zarurati tufayli ichki ishlar organlari (harbiy qism) hududida bo‘lish;
  • xizmat, davolanish joyiga borish yoki ulardan qaytish;
  • yig‘inlarda (harbiy yig‘inlarda) ishtirok etish;
  • asirlikda (o‘z ixtiyori bilan asirga tushish hollari bundan mustasno) bo‘lish, garovga olingan yoki ushlab qurolsizlantirilgan holatda bo‘lish;
  • bedarak ketish – xodim qonunda belgilangan tartibda bedarak yo‘qolgan deb topilguniga yoki vafot etgan deb e’lon qilinguniga qadar;
  • shaxsning hayoti, sog‘lig‘i, sha’ni va qadr-qimmatini himoya qilishga doir harakatlar;
  • qonuniylikni va huquq-tartibotni ta’minlashda boshqa shaxslarga yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yordam ko‘rsatish;
  • sud tomonidan xodimning shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini ko‘zlab sodir etilgan deb topilgan boshqa harakatlari;

 

29-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining

maxsus unvonlari

   Ichki ishlar organlari xodimlariga quyidagi maxsus unvonlar beriladi:

  • a) safdorlar tarkibi – safdor;
  • b) serjantlar tarkibi – kichik serjant, serjant, katta serjant;
  • v) ofitserlar tarkibi:
  • kichik ofitserlar tarkibi – leytenant, katta leytenant, kapitan;
  • katta ofitserlar tarkibi – mayor, podpolkovnik, polkovnik;
  • generallar tarkibi – general-mayor, general-leytenant, general-polkovnik.

  Maxsus unvonlarni berish va ulardan mahrum etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.

 

30-modda. Ichki ishlar organlaridagi xizmat

  Ichki ishlar organlari xodimlariga nisbatan mehnat to‘g‘risidagi qonun hujjatlarining amal qilishi ichki ishlar organlarida xizmatni o‘tash masalalarini belgilovchi qonun hujjatlarida va ushbu Qonunda tartibga solinmagan qismiga nisbatan tatbiq etiladi.

  Ichki ishlar organlari xodimlari ish vaqtining davomiyligi haftasiga qirq soatdan oshishi mumkin emas.

  Zarur bo‘lgan hollarda, ichki ishlar organlari xodimlari xizmatni o‘tashga kuchaytirilgan yoki sutkalik rejimda jalb qilinishi mumkin.

  Kuchaytirilgan rejim ichki ishlar organlari xodimlari uchun kuniga ish vaqtidan tashqari davomiyligi to‘rt soatdan oshmaydigan ish belgilanishini nazarda tutadi.

  Sutkalik rejim ichki ishlar organlari xodimlari uchun xizmatni O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari harbiy xizmatchilariga umumqo‘shin payogi normalari doirasida belgilanadigan oziq-ovqat payogini kompensatsiya qilish o‘rniga xizmatni o‘tash joyida uch mahal bepul ovqatlangan holda sutkalik o‘tash belgilanishini nazarda tutadi.

  Kuchaytirilgan va sutkalik rejimni joriy etish hamda bekor qilish, shuningdek ichki ishlar organlari xodimini harbiy harakatlarda ishtirok etishga jalb qilish O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining buyrug‘i bilan amalga oshiriladi.

  Ichki ishlar organlarining xodimlariga ta’tilni o‘tkazish joyiga borish va qaytish uchun zarur bo‘lgan, biroq uch kundan oshmaydigan vaqt qo‘shilgan holda davomiyligi o‘ttiz kalendar kun bo‘lgan haq to‘lanadigan har yilgi ta’til beriladi.

  Ichki ishlar organlarining xodimlariga quyidagi kalendar hisobdagi xizmat davri uchun:

  • o‘n yillik xizmatdan so‘ng – davomiyligi besh kun;
  • o‘n besh yillik xizmatdan so‘ng – davomiyligi o‘n kun;
  • yigirma yillik xizmatdan so‘ng – davomiyligi o‘n besh kun bo‘lgan, haq to‘lanadigan qo‘shimcha ta’til beriladi.

  Ichki ishlar organlari xodimlariga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda boshqa turdagi ta’tillar ham berilishi mumkin.

  Ichki ishlar organlarining xodimlariga ilmiy, pedagogik va ijodiy faoliyatdan tashqari haq to‘lanadigan boshqa faoliyat turlari bilan shug‘ullanish taqiqlanadi.

  Safdorlar va serjantlar tarkibining maxsus unvonlariga ega bo‘lgan ichki ishlar organlari xodimlari ellik yoshgacha, ayollar esa qirq besh yoshgacha ichki ishlar organlarida xizmatda bo‘ladi.

  Ofitserlar tarkibining maxsus unvonlariga ega bo‘lgan ichki ishlar organlari xodimlari ularga berilgan maxsus unvonlarga qarab, quyidagi yoshga

  • a) podpolkovnikka qadar – ellik yoshga;
  • b) polkovniklar – ellik besh yoshga;
  • v) generallar – oltmish yoshga to‘lguniga qadar ichki ishlar organlarida xizmatda bo‘ladi.

  Ichki ishlar organlarining safdorlar, serjantlar va ofitserlar tarkibining maxsus unvonlariga ega bo‘lgan, belgilangan chegaradagi yoshga to‘lgan xodimlari zaxiraga yoki iste’foga chiqariladi.

  Ichki ishlar organlarining yuksak kasbiy tayyorgarlikka, egallab turgan lavozimida ish tajribasiga ega bo‘lgan va sog‘lig‘ining holatiga ko‘ra xizmatni o‘tashga yaroqli xodimlariga ularning xizmat muddati o‘zining roziligi bilan, O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan belgilangan tartibda besh yilgacha, ichki ishlar organlarining ta’lim muassasalarida professor-o‘qituvchilik lavozimlarini egallab turgan va ilmiy darajaga ega bo‘lgan boshliqlar tarkibidagi shaxslarga esa o‘n yilgacha bo‘lgan muddatga uzaytirilishi mumkin.

  Xizmatda qoldirish muddatini uzaytirish to‘g‘risidagi qaror xodimni ushbu Qonunda nazarda tutilgan asoslar bo‘yicha ichki ishlar organlaridan bo‘shatish imkoniyatini istisno etmaydi.

  Xizmat faoliyatida yuqori natijalarga erishganlik, majburiyatlarini namunali tarzda bajarganlik, benuqson xizmat qilganlik va ichki ishlar organlari tizimini rivojlantirish va takomillashtirishga katta hissa qo‘shganlik, xizmat burchini bajarish chog‘ida mardlik va jasorat ko‘rsatganlik, shuningdek boshqa alohida xizmatlari uchun xodimlar O‘zbekiston Respublikasining davlat mukofotlari, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan ta’sis etiladigan farqlovchi idoraviy belgilar bilan taqdirlanishga taqdim etilishi mumkin.

  Ichki ishlar organlaridagi ishchi va xizmatchilarning mehnat munosabatlari mehnat to‘g‘risidagi qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.

 

31-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarini tayyorlash

va qayta tayyorlash

 Ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilinadigan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari majburiy tartibda maxsus kasbiy tayyorgarlikdan yoki qayta tayyorgarlikdan o‘tadi.

Ichki ishlar organlari uchun professional kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining ta’lim muassasalari, shuningdek boshqa ta’lim muassasalari tomonidan amalga oshiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi ta’lim muassasalarining tinglovchilari va kursantlari ichki ishlar organlarida xizmatda deb hisoblanadi, chet el fuqarolari bundan mustasno.

 

32-modda. Ichki ishlar organi xodimini xizmatdan bo‘shatish

  Ichki ishlar organi xodimini xizmatdan bo‘shatishga quyidagilar asos bo‘ladi:

  • o‘zining xohishi;
  • ichki ishlar organlarida xizmatda bo‘lishning qonun hujjatlarida belgilangan chegaradagi yoshiga to‘lganligi;
  • pensiya olish huquqini beradigan xizmat muddatini o‘taganligi;
  • tashkiliy-shtat o‘zgarishlari;
  • kasalligi − harbiy-tibbiy komissiyaning ichki ishlar organlaridagi xizmatga yaroqsizligi to‘g‘risidagi xulosasi asosida;
  • sog‘lig‘ining cheklanganligi holati − harbiy-tibbiy komissiyaning ichki ishlar organlaridagi xizmatga yaroqliligi cheklanganligi to‘g‘risidagi va xizmat bo‘yicha boshqa lavozimga o‘tkazish imkoniyati mavjud bo‘lmagan taqdirda, egallab turgan lavozimiga muvofiq xizmat majburiyatlarini bajara olmasligi haqidagi xulosasi asosida;
  • safdagi xizmatga yaroqsizligi;
  • malakasi yetarli emasligi oqibatida egallab turgan lavozimiga noloyiqligi − attestatsiya natijalari asosida;
  • xizmat intizomini qo‘pol ravishda buzganligi;
  • ichki ishlar organi xodimining sha’niga putur yetkazuvchi xatti-harakatlar sodir etganligi;
  • jinoyati uchun sudning ajrimi (qarori) qonuniy kuchga kirganidan keyin hukm qilinganligi;
  • ichki ishlar organi xodimida intizomiy jazo chorasi mavjud bo‘lgan taqdirda, muntazam ravishda xizmat intizomini buzganligi;
  • boshqa turdagi davlat xizmatiga o‘tganligi;

  O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi tugatilganligi yoki chet davlat fuqaroligini (tabaalikni) olganligi.

  Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda va boshqa qonun hujjatlarida ichki ishlar organlari xodimlari uchun belgilangan cheklovlar va taqiqlarga rioya etmaganligi uchun xizmatdan bo‘shatilishi mumkin.

33-modda. Ichki ishlar organi xodimining boshqa organlar va

tashkilotlarga saylanishidagi (tayinlanishidagi,

yuborilishidagi) kafolatlar

  O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatligiga, Senati a’zoligiga, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi deputatligiga, viloyat, tuman va shahar davlat hokimiyati vakillik organiga saylangan (tayinlangan), O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoniga, qaroriga, farmoyishiga, shuningdek roziligiga yoxud O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan boshqa davlat organlariga yoki ularning tasarrufidagi tashkilotlarga tayinlangan, xuddi shuningdek O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining buyrug‘i bilan boshqa davlat organlarining ta’lim muassasalariga o‘qishga yuborilgan ichki ishlar organi xodimi majburiyatlarni bajarish (o‘qish) davrida O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi kadrlarining amaldagi zaxirasiga kiritib qo‘yiladi.

  Majburiyatlarni bajarish (o‘qish) tugatilganidan so‘ng ichki ishlar organi xodimiga ilgarigi ishi (lavozimi), ushbu ish (lavozim) yo‘qligida esa unga teng boshqa ish (lavozim) beriladi.

  Ushbu moddaning birinchi qismida sanab o‘tilgan ichki ishlar organlari xodimlariga maxsus yoki harbiy unvonlar oxirgi egallagan lavozimidan qat’i nazar, belgilangan tartibda beriladi.

  Majburiyatlarni bajarish (o‘qish) davri ichki ishlar organi xodimiga navbatdagi maxsus yoki harbiy unvonni berish, pul ta’minoti (lavozim maoshi va maxsus yoki harbiy unvon bo‘yicha maoshi summasidan iborat bo‘lgan) maoshini belgilash va pensiya tayinlash huquqini beradigan xizmat qilgan yillariga ustama to‘lash uchun ichki ishlar organlaridagi xizmat stajiga qo‘shib hisoblanadi.

  Ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan xodimlar xizmatdan bo‘shatilganda, shuningdek ularning oila a’zolari ichki ishlar organlaridan bo‘shatilgan xodimlar bilan teng huquqlar, imtiyozlar va afzalliklardan foydalanadi.

 

7-bob. Ichki ishlar organlari xodimlarini huquqiy

va ijtimoiy himoya qilish

 

34-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarini huquqiy

himoya qilish kafolatlari

  Ichki ishlar organi xodimi davlat organi vakili sifatida ish yuritadi va davlat himoyasi ostida bo‘ladi.

  Ichki ishlar organining xodimi o‘z xizmat majburiyatlarini bajarish chog‘ida faqat bevosita yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri boshliqqa bo‘ysunadi.

  Qonun bilan vakolat berilgan shaxslardan tashqari hech kim ichki ishlar organi xodimining qonuniy faoliyatiga aralashish, ichki ishlar organi xodimini qonun bilan ichki ishlar organlari zimmasiga yuklatilmagan majburiyatlarni bajarishga majburlash huquqiga ega emas. Qonunga zidligi aniq bo‘lgan buyruq yoki farmoyish olganda ichki ishlar organi xodimi uni bajarishni rad etish huquqiga ega va qonunga amal qilishi shart.

  Ichki ishlar organining xodimi o‘z ish yurituvida bo‘lgan ishlar va materiallarning mohiyati haqida biror-bir tushuntirish berishga, shuningdek bunday ishlar va materiallarni, shu jumladan fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga daxldor ishlar hamda materiallarni tanishish uchun qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar va tartibdan boshqacha tarzda taqdim etishga majbur emas.

  Ichki ishlar organlarining xodimlari o‘ziga nisbatan qabul qilingan qarorlar va harakatlar (harakatsizliklar) ustidan yuqori turuvchi mansabdor shaxslarga, prokurorga yoki sudga belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga ega.

35-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarini

ijtimoiy himoya qilish

  Ichki ishlar organlari xodimlarini ijtimoiy himoya qilish quyidagilar orqali ta’minlanadi:

  • sog‘lig‘ini saqlash;
  • mehnatiga haq to‘lash;
  • uy-joy maydoni bilan ta’minlash;
  • mol-mulkiga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash;
  • xizmat majburiyatlarini bajarish chog‘ida transport vositalaridan imtiyozli foydalanish;
  • davlat pensiya ta’minoti;
  • davlat sug‘urtasi;
  • ijtimoiy yordam ko‘rsatish.
  • Qonun hujjatlarida ichki ishlar organlari xodimlarini ijtimoiy himoya qilishga doir boshqa chora-tadbirlar ham nazarda tutilishi mumkin.

 

36-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining

sog‘lig‘ini saqlash

  Ichki ishlar organlarining xodimlariga, harbiy xizmatchilariga, pensionerlariga va ularning oila a’zolariga, ishchi va xizmatchilariga, O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining ta’lim muassasalari kursantlari va tinglovchilariga ichki ishlar organlarining tibbiy muassasalari, shuningdek faoliyatini O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablag‘lari hisobidan amalga oshiruvchi boshqa davolash-profilaktika muassasalari tomonidan bepul tibbiy-sanitariya, tibbiy-ijtimoiy ta’minot beriladi hamda tibbiy-sanitariya yordami ko‘rsatiladi.

  Ichki ishlar organlarining xodimlari, harbiy xizmatchilari, pensionerlari sanatoriy-kurort sharoitida davolanish uchun yiliga bir marta imtiyozli yo‘llanmalar bilan ta’minlanadi.

  Kasalliklarning profilaktikasi, bemorlarga tashxis qo‘yish, ularni davolash va sog‘lomlashtirish, tibbiy ko‘riklar va harbiy-tibbiy ekspertiza o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan tibbiy vositalar, buyumlar, asbob-uskunalar, dori vositalari O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablag‘lari hisobidan olinadi.

  Zarur bo‘lgan hollarda, shoshilinch tibbiy yordam va rejali ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining davolash-profilaktika muassasalari tomonidan amalga oshiriladi.

  Alohida hollarda, biriktirilgan tarkibning tibbiy ko‘rsatmalar bo‘yicha tibbiy yordam olishi uchun uni O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga yuborish O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining maxsus komissiyasi xulosasi asosida amalga oshiriladi. Bunday hollarda, biriktirilgan tarkibning tibbiy yordam olishi uchun qilingan xarajatlar O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining byudjetdan tashqari mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.

  Ichki ishlar organlarida tibbiy-sanitariya, tibbiy-ijtimoiy yordamni va sanatoriy-kurort ta’minotini, tibbiy tekshiruvni tashkil etish va harbiy-tibbiy ekspertizani o‘tkazish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

 

37-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining

mehnatiga haq to‘lash

  Ichki ishlar organlari xodimlariga pul ta’minotining turlari va miqdori O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.

  Ichki ishlar organlari xodimlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hamda miqdorlarda pul va oziq-ovqat ta’minoti bilan ta’minlanadi.

 

38-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarini

uy-joy maydoni bilan ta’minlash

  Uy-joy olishga va uy-joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj deb topilgan ichki ishlar organlari xodimlari belgilangan tartibda uy-joy maydoni olish huquqiga ega.

  Ichki ishlar organlari xizmat uy-joy fondiga ega bo‘lishi mumkin.

  Ichki ishlar organlari xodimlariga turar joylarni ijaraga olganlik (ijarada turganlik) uchun O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilangan tartibda va miqdorlarda pullik kompensatsiya to‘lanadi.

  Ichki ishlar organlari xodimlariga O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda uzoq muddatli, imtiyozli ipoteka kreditlaridan foydalangan holda kvartiralar olish va yakka tartibda uylar qurish uchun yer uchastkalari olish huquqi beriladi.

 

39-modda. Ichki ishlar organi xodimining mol-mulkiga

yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash

  Ichki ishlar organi xodimining yoki uning yaqin qarindoshlarining mol-mulkiga uning xizmat majburiyatlarini bajarishi bilan bog‘liq holda yetkazilgan zararning o‘rni O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablag‘lari hisobidan to‘liq hajmda qoplanadi, ushbu summa keyinchalik aybdor shaxslardan undirib olinadi.

 

40-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining xizmat

majburiyatlarini bajarish chog‘ida transport

vositalaridan foydalanishi tartibi

  Ichki ishlar organlari maxsus avtotransport vositalari, shu jumladan ichki ishlar organlariga tegishlilikni bildiruvchi maxsus yorug‘lik signallariga va tovushli signallarga, bo‘yoqli rangli grafika sxemasiga ega maxsus avtotransport vositalari, shuningdek boshqa maxsus vositalar bilan ta’minlanadi.

 Mehnatning qatnov xususiyati bilan bog‘liq bo‘lgan xizmat majburiyatlarini bajaruvchi ichki ishlar organlari xodimlariga shahar yo‘lovchi transportidan (marshrutli va liniyali taksilardan tashqari) foydalanish uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va miqdorlarda oylik yo‘l chiptalari yoki pullik kompensatsiya to‘lanadi.

  Xizmat safariga yuborilgan ichki ishlar organlari xodimlariga transportning barcha turlariga yo‘l hujjatlarini safar guvohnomasini ko‘rsatib navbatsiz olish huquqi beriladi.

  Shaxsiy transportdan xizmat safarlarida foydalanadigan ichki ishlar organlari xodimlariga O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda va miqdorlarda pullik kompensatsiya to‘lanadi.

 

41-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining

davlat pensiya ta’minoti

  Ichki ishlar organlari xodimlari, boquvchisini yo‘qotgan taqdirda esa ularning oila a’zolari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va miqdorlarda davlat pensiya ta’minotini olish huquqiga ega.

 

42-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining

davlat sug‘urtasi

  Ichki ishlar organlarining xodimlari O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablag‘lari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan davlat tomonidan majburiy sug‘urta qilinadi.

 

43-modda. Ichki ishlar organlarining xodimlariga va

ularning oilalariga ijtimoiy yordam ko‘rsatish

 

  O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri ichki ishlar organlarining xizmat majburiyatlarini bajarish chog‘ida tan jarohati yetkazilgan xodimlariga, shuningdek halok bo‘lganlarning oila a’zolariga O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda va miqdorlarda bir marotabalik nafaqa tayinlashga haqli.

  Qonun hujjatlarida xizmat majburiyatlarini bajarish chog‘ida halok bo‘lgan ichki ishlar organlari xodimlarining farzandlariga ularni ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilishda va O‘zbekiston Respublikasining oliy harbiy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilishda afzalliklar berilishi mumkin.

8-bob. Yakunlovchi qoidalar

 

44-modda. Ichki ishlar organlarining moliyalashtirilishi va moddiy-texnika ta’minoti

  Ichki ishlar organlarining moliyalashtirilishi va moddiy-texnika ta’minoti, bundan yuridik va jismoniy shaxslar bilan tuziladigan shartnomalar asosida tashkil etiladigan bo‘linmalar mustasno, O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablag‘lari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

  Ichki ishlar organlarining jismoniy va yuridik shaxslar bilan tuzilgan shartnomalar asosida tashkil etilgan bo‘linmalari ushbu shaxslar hisobidan ta’minlanadi.

  Ichki ishlar organlari xodimlari bepul formali kiyim-bosh bilan ta’minlanadi. Ashyoviy ta’minot normalari, shuningdek formali kiyim-boshni kiyish qoidalari O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan belgilanadi.

  Ichki ishlar organlarida byudjetdan tashqari fond tashkil etilishi mumkin, uni tashkil etish tartibi qonun hujjatlarida belgilanadi.

  Ichki ishlar organlari uchun ajratiladigan mablag‘lardan maqsadli foydalanilishi ustidan nazorat qilish qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

 

45-modda. Xalqaro hamkorlik

   O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi O‘zbekiston Respublikasining qonun hujjatlari va xalqaro shartnomalariga muvofiq boshqa davlatlarning huquqni muhofaza qiluvchi organlari hamda xalqaro tashkilotlar bilan o‘z vakolatiga taalluqli masalalar bo‘yicha hamkorlikni amalga oshiradi.

 

46-modda. Ichki ishlar organi xodimining javobgarligi

   Ichki ishlar organi xodimi g‘ayriqonuniy xatti-harakatlari yoki harakatsizligi, shuningdek xizmat majburiyatlarini lozim darajada bajarmaganligi uchun qonunga muvofiq javobgar bo‘ladi.

  Ichki ishlar organi xodimining g‘ayriqonuniy xatti-harakatlari yoki harakatsizligi tufayli jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararning o‘rni ichki ishlar organlari tomonidan byudjetdan tashqari mablag‘lar hisobidan qoplanadi, ushbu summa keyinchalik aybdor shaxsdan undirib olinadi.

  Ichki ishlar organlari xodimlari xizmat intizomini buzganlik uchun O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadigan Ichki ishlar organlarining intizom ustaviga muvofiq javobgar bo‘ladi.

  Qaysi jismoniy yoki yuridik shaxs o‘zining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari kamsitilishiga ichki ishlar organi xodimining harakati yoki harakatsizligi sabab bo‘ldi deb hisoblasa, o‘sha jismoniy yoki yuridik shaxs ushbu harakat yoki harakatsizlik ustidan bo‘ysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, prokurorga yoxud sudga murojaat qilishga haqli.

 

47-modda. Ichki ishlar organlari to‘g‘risidagi

qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik

  Ichki ishlar organlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

 

48-modda. Qonun hujjatlarini ushbu Qonunga

muvofiqlashtirish

   O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

  • hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
  • davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

 

49-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

 

  Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran olti oy o‘tgach kuchga kiradi.

 

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti

vazifasini bajaruvchi

Sh. Mirziyoyev





Sayt materiallaridan foydalanganda Qashqadaryo
viloyati Ichki Ishlar veb saytiga manba
sifatida ko‘rsatilishi shart.

Obuna bo'lish

Sayt yangiliklaridan birinchilardan bo'lib xabardor bo'lish uchun sayt yangiliklariga obuna bo'ling